Προσφέρω τα σκονισμένα μου έπιπλα. Ανταλλάσσω τα παλιά μου βιβλία. Μποϊκοτάρω τα εστιατόρια με τις εξωφρενικές τιμές. Έπρεπε να μας χτυπήσει την πόρτα η νέα πραγματικότητα για να καταλάβουμε ότι η λέξη «δωρεάν» δεν σημαίνει ούτε μιζέρια ούτε κατάντια, αλλά ένας καινούργιος τρόπος ζωής. Ο σωστός. Από τον Δημήτρη Βραχνό

Στα χρόνια της αθωότητας, η λέξη «τζαμπατζής» ακουγόταν σαν βρισιά. Παρέπεμπε σε αυτόν που σκαρφάλωνε στα βραχάκια του Λυκαβηττού σαν αγριοκάτσικο, για να απολαύσει την αγαπημένη του συναυλία δωρεάν. Στον τύπο που αρνιόταν να πληρώσει οτιδήποτε περιττό, αλλά έδινε ένα σκασμό λεφτά για να βάλει μια τεράστια εξάτμιση και φιμέ τζάμια στο batmobile του. Στον τσίπη φίλο που μας έκανε ρεζίλι λαμβάνοντας μέρος σε διαγωνισμούς περιοδικών για να κερδίσει ένα διαφημιστικό δώρο ή ένα διήμερο ταξίδι σε έναν κοντινό προορισμό. Σε όσους αγόραζαν ανελλιπώς εφημερίδες για να συγκεντρώσουν τα απαραίτητα κουπόνια, που χάριζαν από εγκυκλοπαίδειες μέχρι πυρίμαχα σκεύη μαγειρικής. Ακόμη και στη μαμά μας, που έκανε παζάρια με τις πωλήτριες στο κατάστημα ρούχων προκειμένου να πετύχει μια καλύτερη τιμή, την ώρα που εμείς κρύβαμε το πρόσωπό μας κάνοντας πως δεν έχουμε καμία σχέση με εκείνη την επίμονη κυρία. Πόσο παλιά ακούγονται όλα αυτά; Αρκετά.

Τώρα που
νιώθουμε την κρύα ανάσα της οικονομικής κρίσης όλο και πιο κοντά στο σβέρκο μας, το να είσαι «τζαμπατζής» είναι δικαίωμα και υποχρέωση όλων. Ξέχνα τις ντροπές και τους φόβους μην τυχόν και σε πουν μίζερη. Οι μέρες που διανύουμε μας αναγκάζουν όχι απλώς να κυνηγάμε και να απολαμβάνουμε τις δωρεάν παροχές που ξεπετάγονται γύρω μας, αλλά και να γινόμαστε κι εμείς ένα κομμάτι της νέας πραγματικότητας, μέσα στην οποία μαθαίνουμε εκ νέου αυτό που οι πρόγονοί μας θεωρούσαν δεδομένο: τα πιο ωραία πράγματα στη ζωή είναι αυτά που μοιράζεσαι.

 

TZAΜΠΑ ΜΑΓΚΕΣ

Θα έχεις ακούσει για το bookcrossing: Διαβάζεις ένα βιβλίο, το αφήνεις κάτω από ένα δέντρο, π.χ. στο Ζάππειο, πέφτει σύρμα, το παίρνει ο επόμενος, το διαβάζει, το αφήνει κάπου αλλού. Θα έχεις ακούσει επίσης για το ακυρωμένο εισιτήριο του μετρό – ένα κοινό μυστικό των Αθηναίων επιβατών: Το ακυρώνεις, κάνεις τη διαδρομή σου και μετά το αφήνεις σε ένα εμφανές σημείο για να το βρει κάποιος άλλος, αφού ισχύει για μία ολόκληρη ώρα. Αν είσαι και λίγο πιο ανήσυχη, θα ξέρεις ήδη το forfree.gr, το site με όλες τις πολιτιστικές εκδηλώσεις που μπορείς να απολαύσεις χωρίς να δώσεις ούτε ένα ευρώ. Όπως και το used.gr και το yiuco.com, στο οποίο ο καθένας πουλάει διάφορα μεταχειρισμένα αντικείμενα που δεν χρειάζεται πια, σε πολύ καλές τιμές, όχι επειδή σώνει και καλά θέλει να βγάλει χρήματα, αλλά μάλλον επειδή θέλει να ξεφορτωθεί κάτι που έχει ολοκληρώσει τον κύκλο του για τον μέχρι τώρα ιδιοκτήτη του.

Παλιά, κάτι τέτοιο θα μας προκαλούσε μια μικρή εσάνς μιζέριας. Είναι λογικό, καθώς το καπιταλιστικό σύστημα, στο οποίο έχουμε γαλουχηθεί, μας έχει εκπαιδεύσει να θεωρούμε πως καθετί που έχει φύγει από τη μόδα είναι άχρηστο. Συνεπώς, πρέπει επειγόντως να αντικατασταθεί από κάτι καινούργιο κι αστραφτερό. Αν το καλοσκεφτείς, η υπερκατανάλωση -αυτές οι αυθόρμητες αγορές που κάνουμε είτε για να ξεχωρίζουμε από το αγελαίο πλήθος, είτε για να μας φτιάξει η διάθεση, είτε ακόμα για να μη μας χαρακτηρίσουν κι εμάς τζαμπατζήδες- είναι ο βασικός κινητήριος μοχλός για να κινείται το χρήμα στην κοινωνία. Ή τουλάχιστον ήταν. Τα καλά νέα είναι πως αυτή η πλευρά της ανθρώπινης συμπεριφοράς μάλλον μας τελειώνει. Όσο άπληστοι κι αν είμαστε, βλέπουμε και στην πράξη επιτέλους πως η κοινωνία της χαζής κατανάλωσης πρέπει να αλλάξει μορφή. Εξάλλου, δεν έχουμε άλλη επιλογή. Μαθαίνουμε στην πράξη πως αυτός ο καπιταλισμός είναι πάρα πολύ ωραίος όταν είσαι πλούσιος, αλλά πάρα πολύ σκληρός όταν είσαι φτωχαδάκι. Αν ακόμη και σήμερα δεν το έχεις πάρει είδηση, παίξε μια monopoly και φρόντισε να χάσεις. Τότε θα καταλάβεις τι μας περιμένει.

 

 

ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΣΟΥ, Ο ΘΗΣΑΥΡΟΣ ΜΟΥ

Δεν είσαι η μόνη που πιστεύεις πως η κατάσταση δεν πάει άλλο. Πέρα από τις δωρεάν παροχές, τα ιλουστρασιόν freepress και το δωρεάν ίντερνετ, οι κώδωνες του κινδύνου έχουν αρχίσει να χτυπούν, φωνάζοντας πως η ζωή μας, έτσι όπως την ξέρουμε, οδηγεί σε ένα τεράστιο αδιέξοδο. Στη Νέα Υόρκη κάποιοι άνθρωποι μας βάζουν τα γυαλιά. Αποκαλούνται Freegan. Το όνομά τους προέκυψε από το συνδυασμό των λέξεων «free» και «vegan» (χορτοφάγοι που δεν τρώνε καν γαλακτοκομικά προϊόντα). Οι άνθρωποι αυτοί ζουν μαζεύοντας από τους κάδους σκουπιδιών αντικείμενα και τρόφιμα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ξανά. Πώς έφτασαν σε αυτό το σημείο; Πολύ απλά, επειδή κατέληξαν στο συμπέρασμα πως δεν φτάνει να μποϊκοτάρεις μόνο προϊόντα από εταιρείες που δεν σέβονται το περιβάλλον ή κακοποιούν πειραματόζωα, αλλά και το σύστημα το ίδιο, που μας εξωθεί στην κατανάλωση για να συντηρείται κυρίως το ίδιο, καταστρέφοντας ουσιαστικά και εμάς και το περιβάλλον. Θα μπορούσες να τους πεις και νεο-χίπηδες, δηλαδή, αλλά χωρίς την υπερβολή στο ντύσιμο και τα άπειρα ναρκωτικά. Πριν τους απορρίψεις ως περίεργους, υπερβολικούς ή τολμηρούς ως προς την έκθεσή τους στα μικρόβια, διάβασε προσεκτικά αυτά που ακολουθούν:

Οι freegan, είτε ατομικά είτε σε ομάδες, ψάχνουν στα σκουπίδια και βρίσκουν διαμάντια. Έξω από φούρνους και ακριβά ντελικατέσεν ανακαλύπτουν προϊόντα που απλά δεν πωλήθηκαν μέσα στην ημέρα και δεν μπορούν να διατεθούν την επομένη ως «μη φρέσκα», τα οποία παίρνουν σπίτι τους ή τα δωρίζουν σε φτωχούς διοργανώνοντας συσσίτια. Σε κάδους έξω από πανεστημιουπόλεις, διάφοροι φοιτητές με την αποφοίτησή τους πετάνε ό,τι δεν χρειάζονται πια. Από παλιές τηλεοράσεις μέχρι πίνακες ζωγραφικής. Τα μαζεύουν και αυτά. Έξω από πολυκαταστήματα και γραφεία υπάρχουν τόνοι από χαρτί, συσκευασίες και προϊόντα που για κάποιον άσχετο λόγο θεωρήθηκαν άχρηστα.

Οι νέοι καλοί Σαμαρείτες θα τα συγκεντρώσουν για να αποφορτίσουν τις χωματερές, και κατ’ επέκταση τον πλανήτη τον ίδιο, αλλά και για να ζήσουν αυτοί καλά και κάποιοι πάμφτωχοι καλύτερα, έχοντας στη διάθεσή τους χαλιά, κουβέρτες, έπιπλα, cd, περιοδικά, ακόμη και φάρμακα ή βιταμίνες. Αν ψάξεις περισσότερο το θέμα, θα δεις ότι το freeganism επεκτείνεται σε ένα ριζοσπαστικό –κι αυτονόητο για μερικούς- τρόπο ζωής, όπου δεν υπάρχει ουσιαστικά ούτε ιδιοκτησία ούτε καταναγκαστική εργασία σε μια επιχείρηση, αλλά ελεύθερος χρόνος για μας, τους ανθρώπους μας και την εθελοντική μας δράση. Λες να έχουν δίκιο;

 

Η ΝΕΑ «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΑΓΟΡΑ».

Με δεδομένα τα διάφορα κανόνια επιχειρήσεων και στην Ελλάδα, τις απολύσεις, τις μειώσεις μισθών και τα ελαστικά ωράρια, βλέπουμε πως οι παχιές αγελάδες γίνονται ισχνές πάρα πολύ γρήγορα - και όχι για να είναι κομψές στην παραλία. Η οικονομική μαζί με την περιβαλλοντική κρίση μας τραβούν από το αυτί και μας δείχνουν τις ζημιές μας. Τέρμα οι πολυτέλειες. Το πήραμε το μάθημά μας. Είτε το θέλουμε είτε όχι, γινόμαστε μάρτυρες μιας νέας εποχής που χασμουριέται, τεντώνει τα χέρια της και κοιτάζει τον ήλιο με αισιοδοξία, ύστερα από έναν καλό υπνάκο που κράτησε για πολλά χρόνια. Μπορεί να μην έχουμε γίνει freegan ακόμη, αλλά μπαίνουμε κι εμείς σιγά σιγά στην εποχή του αυτονόητου «τζάμπα» και της νέας «αλληλεγγύης».

Ψάξε στο Google. Eκεί ευαγγελίζονται όλα. Μπορούμε εύκολα πλέον να προσφέρουμε όποιο αντικείμενο βαρεθήκαμε να βλέπουμε στο σπίτι μας. Δανειζόμαστε επ’ αόριστον ό,τι δεν χρειάζεται κάποιος άλλος. Δεν πληρώνουμε πια για αγαθά που υπάρχουν άφθονα στη φύση.
Είναι ένα μεγάλο βήμα, αν σκεφτείς πως τουλάχιστον σε αυτό το κράτος, αναγκαζόμαστε να πληρώνουμε ακόμη και την αυτονόητη βόλτα μας στην παραλία ή το παρκάρισμα στο πεζοδρόμιο της Ιεράς Οδού, επειδή οι θέσεις αυτές τυχαίνει να είναι καβατζωμένες από την απέναντι νυχτερινή πίστα. Μια νέα κοινωνία πολιτών παίρνει τα πάνω της, επιτέλους. Φτιάχνεις ένα νέο λογισμικό και το διαθέτεις στο ίντερνετ για να το κατεβάσει όποιος θέλει. Σκέφτεσαι όλο και πιο σοβαρά να κάνεις εθελοντική εργασία.

Πριν πετάξεις στα σκουπίδια ένα παλιομοδίτικο παλτό, σκέφτεσαι να το δωρίσεις ή έστω να το βαφτίσεις vintage και να το χαρίσεις στη μικρή ανιψιά σου. Αντιστέκεσαι στις εξωφρενικές τιμές και σνομπάρεις τα ακριβά εστιατόρια. Συνειδητοποιείς κι εσύ, όπως όλοι μας, πως δεν κοστολογούνται τα πάντα σε αυτή τη ζωή με βάση το χρήμα. Η γνώση, η ενημέρωση, η διδασκαλία αρχίζουν και διαδίδονται πλέον χωρίς τιμολόγια. Όποιος προσφέρει, εισπράττει ψυχική ικανοποίηση και αναγνώριση. Όποιος δέχεται τις δωρεάν υπηρεσίες, νιώθει ευεργετημένος και θα ανταποδώσει το καλό με την πρώτη ευκαιρία σε κάποιον τρίτο. Κάπως έτσι δεν θα ’πρεπε να ζούμε ήδη;

Ιανουάριος 2017

Υποδεχόμαστε με στυλ τη νέα χρονιά!

Από το Περιοδικό

Συνεντεύξεις Τρίτη 10.10.2017

MF Mούσα: Ιρίνα Σάικ

Η Ρωσίδα καλλονή ποζάρει στο φακό του Mario Testino για την καμπάνια της Intimissimi. H Madame Figaro ρίχνει μια ματιά στο backstage και μιλά αποκλειστικά μαζί της

>