Όταν η πιο χορτάτη τηλεοπτική σεζόν έρχεται να παρηγορήσει τους πεινασμένους προϋπολογισμούς των νοικοκυριών της κρίσης, το ερώτημα που τίθεται είναι ένα: εσύ πότε μπήκες τελευταία φορά στην κουζίνα για να μαγειρέψεις μουσακά; Από τη Βανέσσα Δήμου

Master Chef, Top Chef, Food & the City, Γλυκιές Αλχημείες, Νηστικοί πράκτορες, Κάτι Ψήνεται, Εφιάλτης στην Κουζίνα. Δεν υπάρχει πλέον κανάλι που να σέβεται τον εαυτό του και να μην έχει τουλάχιστον δύο εκπομπές μαγειρικής στο εβδομαδιαίο του πρόγραμμα – εξαιρώντας φυσικά το gourmet 10λεπτάκι των πρωϊνάδικων. Η φετινή τηλεοπτική σεζόν έχει μονίμως στρωμένο το τραπέζι. Τα μάτια της κουζίνας της δεν νυστάζουν ποτέ και ακόμη κι αν επιστρέψεις νύχτα προς χάραμα στο σπίτι, όλο και κάποιον διανυκτερεύοντα μάγειρα-παρουσιαστή θα βρεις να σου διδάξει πώς συνταιριάζεται το ψαρονέφρι με τα σπαγκέτι λαχανικών.

Όσο η πείνα εξαπλώνεται σαν ίωση στον πολιτισμένο πλανήτη, τόσο οι συνταγές-για-κάθε-γούστο κερδίζουν την prime zone και επιμένουν να σου ανοίγουν την όρεξη με απανωτές επαναλήψεις. Ο τηλεοπτικός Τσελεμεντές διαθέτει αυτό που λέμε «απ’όλα έχει ο μπαξές»: ξεχασμένες συνταγές της γιαγιάς από το Τρίκορφο Κορινθίας, ανθυγιεινές μπεσαμέλ με εξήντα τρία τυριά, σικάτα ναπολεόν μελιτζάνας με καμαμπέρ, συνταγές της ώρας, της στιγμής και του λεπτού, πατσαβουρογιαουρτόπιτες και μασκαρπόνε με φύλλα χρυσού, φαγάκια της στάνης και πιάτα του σαλονιού, επώνυμους σεφ της Ελλάδας και της παγκοσμιότητας, wannabe μαγείρια και την κυρία Κατίνα -επάγγελμα οικιακά- που ανοίγει μούρλια φύλλο. Και σα να μην έφταναν αυτά, τα περίπτερα της πόλης -και της κάθε πόλης στη χορτασμένη όχθη του πλανήτη- λυγίζουν κάτω από το βάρος έντυπων θερμίδων σε όλες της εκδοχές της νοστιμιάς: κατσικάκια της παράδοσης, αφροί του Φεράν σε οικιακές εκδοχές, ανανεωμένα όσο-πατάει-η-γάτα κοκκινιστά, αποδομημένοι μπακλαβάδες, μουσακάδες για βιαστικούς και ντολμαδάκια για αργόσχολους, ραβανί της γιαγιάς και γλυκά νέας κοπής με μελιτζάνες, ντομάτες και ελιές, κάρυ από τις μακρινές Ινδίες και πίτες από τα κοντινά Ζαγοροχώρια.

 

Το ρωμαϊκό συμπόσιο των Μέσων

Η κουζίνα των μεγάλων σεφ δεν κρύβει πια κανένα μυστικό. Ξεδιπλώνεται διάφανη και βιντεοσκοπημένη με το κλικ ενός κουμπιού στο διαδίκτυο, ενώ ο Φεράν μαγειρεύει στο διπλανό σάιτ με την κυρία Κικίτσα, που δίνει τη νιοστή συνταγή για γίγαντες που κληρονόμησε από την πεθερά της. Με ένα κλικ παρομοίως μυείσαι στα μυστικά της κουζίνας των Μαορί και των Παπούα, ενώ στα blogs, που καλύπτουν σε χιλιόμετρα όλη τη διαδρομή ως τη Σελήνη, οι κουζινολάγνοι αναλύουν, συζητούν, συγκρίνουν συνταγές, δημιουργούν fan clubs συγκεκριμένων γαστρονομκών τηλεοπτικών εκπομπών, την ίδια στιγμή που ο Άντονι Μπουρντέν, ο Μάριο Μπατάλι και μια στρατιά λιγότερο επώνυμων ταξιδευτών οργώνουν τον πλανήτη δοκιμάζοντας ζεστό αίμα βόα και ζωντανές καρδιές πιθήκων, σε μια προσπάθεια να ενώσουν σε ένα τηλεοπτικό τραπέζι όλα τα παράξενα γαστρονομικά γούστα του πλανήτη. Ριάλιτι, τηλεπαιχνίδι, πρωινάδικο και βραδινάδικο, η μαγειρική ξημεροβραδιάζεται στην TV, ενώ η Αργυρώ και ο Ηλίας (Μαμαλάκης) δεν μπορούν πια να βγουν από το σπίτι τους, καθώς το κοινό σέρνεται στα πόδια τους σε εκδηλώσεις λατρείας και υπερβολής που δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από το προσκύνημα της Παναγιάς στην Τήνο.

Μαθήματα μαγειρικής τώρα και σε videogames, με τέσσερα παιχνίδια να παίρνουν φωτιά στα δάχτυλα κάθε επίδοξου μάγειρα. Ο Τζέιμι Όλιβερ, πρωτοστάτης στη βιομηχανία της μαγειρικής του θεάματος, και η ιαπωνική Nintendo σου μαθαίνουν την τεχνική της σφολιάτας, τη διαφορά του βιολογικού από το κοινό μαρούλι, τι σημαίνει σοτάρισμα και πόσο διαφέρει από το τσιγάρισμα, ενώ παίζοντας με το iPhone στα φανάρια καθώς επιστρέφεις από το γραφείο, μπορείς να καταστρώσεις το δείπνο της ημέρας σε 10-20 λεπτά ή δυο ώρες με ό,τι σου βρίσκεται στο ψυγείο. Εσύ ρωτάς, το πρόγραμμα σου απαντά.

Από την άλλη, η ταπεινή καθημερινότητα που αντιμετωπίζεις εσύ, ως άνθρωπος της διπλανής πόρτας, άλλα έχει να σου πει. Καμιά από τις κολλητές σου δεν ξέρει πώς γίνονται τα γεμιστά, η Μαρία που δουλεύει ολημερίς έχει κάνει σύμβαση με την πιτσαρία της γειτονιάς να στέλνει καθημερινά μια πεπερόνι στο βλαστάρι της μετά το σχολείο, οι γιαγιάδες πηγαινοέρχονται με ταπεράκια στα παντρεμένα νοικοκυριά και όλοι οι εργένηδες πλουτίζουν τα κάθε ποικιλίας fast και delivery. Το ίδιο και τα σπιτικά που δεν διαθέτουν γιαγιά στο δίπλα τετράγωνο, ενώ η ανώνυμη μοντέρνα νοικοκυρά, που συναντάς στο σούπερ-μάρκετ με ένα μωρό στο καλάθι, διασχίζει τους διαδρόμους με τόνους έτοιμων φαγητών και σταματάει στα κατεψυγμένα κεφτεδάκια, σε ειδική συσκευασία για microwave.

Οι κουζίνες του μέλλοντος, αυτές οι σούπερ hi tech που βλέπεις στα περιοδικά deco, διαθέτουν φούρνους που συνεννοούνται μαζί σου για το πώς θα ψήσεις ιδανικά το γιουβέτσι. Στην πόρτα τους προγραμματίζεις τις συνταγές σου και πατώντας το ονοματάκι σου ο φούρνος ξέρει πώς τρως το φιλέτο σου, ενώ η καφετιέρα με μια εντολή φτιάχνει τον καπουτσίνο σου όπως τον πίνεις. Ωστόσο, εύλογα αναρωτιέσαι σε ποιον ακριβώς απευθύνεται η υψηλοτάτη τεχνολογία. Καθότι η νοικοκυρά που μπορεί να ψωνίσει μια τέτοια υπερπαραγωγή δεν είναι νοικοκυρά αλλά καριερίστα και στην κουζίνα της μπαίνει μόνο για να ψήσει πράσινο τσάι. Ενώ η μανούλα που μαγειρεύει ολημερίς, ακόμη κι αν αγοράσει το υπέροχο μηχάνημα, δεν έχει ποτέ της διδαχθεί κομπιούτερ για να μπορέσει να το κουμαντάρει. Οι τελευταίες μαγείρισσες των καιρών, αυτές που ακόμα επιμένουν στο καθημερινό κοκκινιστό, μαγειρεύουν με τις δυο-τρεις κατσαρόλες δώρο γάμου και δεν έχουν καν ακουστά για το τελευταίο γκατζετάκι που βράζει το αβγό, το καθαρίζει και το κόβει σε φέτες.

 

Γαστρονομικά ριάλιτι

Στα α δυο-τρία πράγματα που μας έμαθαν τα μαγειρικά καθημερινά ριάλιτι της TV για τα νέα γαστρονομικά μας ήθη, συμπεριλαμβάνεται και η απόλυτη απουσία τρόπων. Όσο εσύ αβγοκόβεις το χοιρινό στην κουζίνα, οι καλεσμένοι σου ορμάνε στα συρτάρια σου και ξεθάβουν σουτιέν, φωτογραφίες παλιών εραστών και προφυλακτικά, σχολιάζοντας την κακογουστιά σου στην επιλογή του κουβρ-λι και της φοντανιέρας. Το καλωσόρισμα, πάλι, ή απεριτίφ, όπως έχουμε συνηθίσει να το λέμε εμείς οι μυημένοι, περιλαμβάνει σχεδόν πάντα λικέρ από βερυκοκούκουτσα της γιαγιάς, το οποίο, ως γνωστόν σε κείνους που το σερβίρουν και παντελώς άγνωστο σε μας που «ξέρουμε», ανοίγει την όρεξη. Εδώ το ελληνικό λάιφ-στάιλ έχει μπερδέψει το δείπνο με τα τραταρίσματα των επισκέψεων «επί της ονομαστικής εορτής».

Για κάποιον περίεργο λόγο, πάλι, οι περισσότεροι συμμετέχοντες εμφανίζουν μια άκρως εντυπωσιακή μιζέρια σε ό,τι τρώγεται. Το ένα τους βρομάει, το άλλο τους ξινίζει, ψάρι ούτε που να το βάλουν στο στόμα τους, το μαρούλι τους φέρνει αλλεργία, το κολοκύθι αναφυλαξία και το κατσικάκι το έχουν δει μόνο σε φωτογραφία. Κι ενώ αναρωτιέσαι τι αέρα αναπνέουν που τους παχαίνει τόσο, επί του πρακτέου ανακαλύπτεις πως στο προσωπικό τους εδεσματολόγιο ανήκει μόνον ό,τι περιέχει λουκάνικο, μπέικον, λιωμένα τυριά και, φυσικά, κρέμα γάλακτος. Η οποία στέφεται απόλυτη θεά, ντίβα και μοναδική πρωταγωνίστρια κάθε κουζίνας που μιλά ελληνικά. Αν τελειώσει η κρέμα, ο Νεοέλληνας μένει νηστικός. Τα χορταράκια γιαχνί με ανθότυρο κρίνονται «βαριά», το κοτόπουλο με πιπεριές «ασήκωτο», ενώ μια γεμιστή πατάτα με τη μισή Ολλανδία σε γκούντα και ζαμπόν στέφεται παμψηφεί «πανάλαφρη» και με «γκουρμέ παρουσίαση».

Συμπέρασμα; Οι δημοσιογράφοι της οθόνης και των εντύπων με όλη τη στρατιά των μαγείρων απέτυχαν να διδάξουν τη σωστή διατροφή στο Νεοέλληνα. Ο οποίος -μαζί με την κρίση- κατάφερε να κλείσει σχεδόν όλα τα «γαστρονομικά» εστιατόρια του λεκανοπεδίου. Και με το δίκιο του, θα μου πεις, αφού τα περισσότερα του πούλησαν φύκια για μεταξωτές κορδέλες. Φέτος, η λίστα με τα επόμενα ρολά που θα κατέβουν προμηνύεται ακόμη πιο βαρβάτη. Κι όσο δεν βγαίνεις για φαγητό, τόσο θα κάθεσαι να το χαζεύεις στην τηλεόραση. Όμως, κάθε φτηνό συνοικιακό φτηνό μαγαζί με έφεση στις πατάτες με μπέικον και λιωμένα τυριά δεν προλαβαίνει να εξυπηρετεί την πολυπληθή πελατεία του.

Τα νούμερα, πάλι, δείχνουν πως τη στιγμή που όλες οι εμπορικές επιχειρήσεις βιώνουν μαύρες μέρες και ξάγρυπνες νύχτες, παγκόσμια το έτοιμο φαγητό σε πακέτο όσο και το «γρήγορο» βιώνουν το πιο γκραν σουξέ όλων των εποχών. Γιατί φυσικά υπάρχει και η κατηγορία που αφού ανοίξει την όρεξή της με τα λαχταριστά των τηλεοπτικών μαγείρων, σου λέει «πιάσε τον κατάλογο να παραγγείλω δυο γύρους με απ’ όλα που μου άνοιξε η όρεξη». Όπως ο χρόνια παντρεμένος που λιγουρεύεται την ψηλή ξανθιά, για να χορτάσει στο τέλος με την πιστή σύζυγο που τον περιμένει στο σπίτι. Γιατί πόσοι νομίζετε ότι είναι πρόθυμοι να μπουν στον πειραματισμό του χοιρινού με κάστανα και κυδώνι;

Σε μια εποχή που η κουζίνα των σπιτιών δέχεται όλο και λιγότερες επισκέψεις από τους εργένηδες ιδιοκτήτες της, και η κατσαρόλα ταΐζει το πολύ ένα παιδί σε μια μέση ελληνική οικογένεια, η τηλεοπτική στυλιζαρισμένη εικόνα ενός μαγειρευτού φαγητού κάνει την ντεμοντέ λαϊκή ρήση «φάτε μάτια ψάρια» πιο επίκαιρη και παρήγορη από ποτέ. Ποιος θα πίστευε πριν από λίγα χρόνια ότι η μαγειρική θα έπαυε να αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας και ότι θα την παρακολουθούσαμε με μια πρωτοφανή ηδονοβλεπτική διάθεση, με την ίδια όρεξη που βάλαμε το μάτι μας στην κλειδαρότρυπα των πρώτων ριάλιτι. Το φαγητό, όπως και το σεξ, ανήκουν ακόμη στα πρωτογενή ένστικτα, εκείνα που εκδικούνται όταν δεν ικανοποιούνται. Όπως το virtual sex ήρθε να καλύψει το κενό της κρίσης των σχέσεων στη μοναξιά του αστικού τοπίου, έτσι και το virtual παστίτσιο ήρθε να καλύψει το κενό τοπίο της τραπεζαρίας που αντί για χαρούμενες φωνές και λεκιασμένα τραπεζομάντιλα, φιλοξενεί μόνο design βάζα από τον Δελούδη. Όπως πεινασμένα κοιτάζει ο άντρας που στερείται το σεξ το κοριτσάκι που περνάει από μπροστά του φορώντας σούπερ μίνι, έτσι πεινασμένα θα κοιτάμε τις φωτογραφημένες συνταγές όσο λιγότερο μαγειρεύουμε. Ζούμε σε μια εποχή που κρίνουμε με άνεση ποιος είναι ο καλύτερος σεφ της Αθήνας και της παγκοσμιότητας, που μπορείς να φας το καλύτερο ταρτάρ μοσχαριού στο κέντρο και στο Παρίσι. Σε θεωρητικό πάντα επίπεδο, αφού κανείς μας στην ουσία δεν ξέρει πώς να βράσει ένα αβγό.

Ιανουάριος 2017

Υποδεχόμαστε με στυλ τη νέα χρονιά!

Από το Περιοδικό

Συνεντεύξεις Τρίτη 10.10.2017

MF Mούσα: Ιρίνα Σάικ

Η Ρωσίδα καλλονή ποζάρει στο φακό του Mario Testino για την καμπάνια της Intimissimi. H Madame Figaro ρίχνει μια ματιά στο backstage και μιλά αποκλειστικά μαζί της

>